Anna Kristjánsdóttir var aðalhvatamaður að stofnun Flatar árið 1993 og fyrsti formaður samtakanna. Hún lést 9. apríl 2025 (9.4.25).
Anna var hugsjónakona og framlag hennar til fræðasviðsins stærðfræðimenntun hér á landi er ómetanlegt. Til að heiðra minningu hennar verður Önnuhorn í Flatarmálum í vetur. Þar munu birtast skrif hennar um fjölbreytt svið stærðfræðimenntunar.
Önnuhorn, fyrsti þáttur:
Flötur, samtök stærðfræðikennara
Hver var Anna?
Anna Kristjánsdóttir fæddist 14. október 1941. Hún lauk B.A. gráðu í stærðfræði og sagnfræði 1967 og kenndi stærðfræði í Hagaskóla og Menntaskólanum við Hamrahlíð í nokkur ár. Hún lauk cand. pæd. prófi í stærðfræði og uppeldisfræði frá Danmarks Lærerhöjskole 1972. Að því loknu starfaði hún við kennsluráðgjöf á Fræðsluskrifstofu Reykjavíkur og varð síðar námsstjóri í stærðfræði við Skólarannsóknardeild menntamálráðuneytisins. Anna lagði áherslu á námsefnisgerð og vann ásamt hópi kennara að gerð námsefnisflokksins Stærðfræði handa grunnskólum. Það var fyrsta heildstæða námsefnið í stærðfræði. Við námsefnigerðina var lögð áhersla á að byggja upp skilning með hlutbundinni vinnu og rúmfræði var í fyrsta sinn sérstakur námsþáttur. Kennsluleiðbeiningar voru samdar með það í huga að styðja kennara við að breyta kennsluháttum í stærðfræði. Hún lét kaupa fjölbreytt námsgögn í stærðfræði og hélt sýningu á þeim til að opna augu skólasamfélagsins fyrir mikilvægi þeirra.
Anna varð lektor í stærðfræðimenntun við Kennaraháskóla Íslands 1980 og síðar dósent og prófessor. Síðustu ár starfsævinnar var hún prófessor í stærðfræðimenntun við Agder Universitet í Noregi. Anna tók virkan þátt í uppbyggingu samstarfs rannsakenda á sviði stærðfræðimenntunar sem var í mikilli þróun við lok síðustu aldar. Hún sótti fjölmargar ráðstefnur á sviðinu á Norðurlöndum og víðar og var þá oft í leiðandi hlutverki. Þannig bar hún með sér nýja strauma og hugmyndir sem nýttust í starfi hennar við kennaramenntun. Hún kynnti kennaranemum nýjar rannsóknir á fræðasviðinu og mikilvægi þess að tengja fræði og framkvæmd. Að hennar mati þurftu kennaranemar að fá tækifæri til að læra stærðfræði í umhverfi þar sem þeir væru virkir og ynnu saman að lausn verkefna. Anna hafði líka brennandi áhuga á uppbyggingu kennaramenntunar og tók virkan þátt í skipulagningu kennaranámsins á starfsárum sínum.
Anna lagði alla tíð ríka áherslu á samstarf við stærðfræðikennara um allt land og hélt fjölda námskeiða. Inntakið í námskeiðum voru kennsluhættir, þar sem vinna með námsgögn, samræður og skráning voru meginviðfangsefni. Oft fengu kennarar þá tækifæri til að prófa verkefni og hugmyndir með börnum. Anna hafði frumkvæði að því að fá erlenda fræðimenn á sviði stærðfræðimenntunar til að kenna á námskeiðum og vinna með kennurum. Hún fékk einnig innlenda sérfræðinga til liðs við sig og hvatti kennara til að deila reynslu sinni með öðrum. Anna beitti sér fyrir norrænu samstarfi stærðfræðikennara og kennaramenntunarkennara. Hún hvatti kennara til að sækja námskeið og ráðstefnur á Norðurlöndunum og stóð að samnorrænum viðburðum á Íslandi. Þar lagði hún áherslu á að kennarar kynntu starf sitt og miðluðu reynslu sinni og hugmyndum til annarra þegar heim var komið.
Það var Önnu hjartans mál að stuðla að því að allt skólasamfélagið tæki þátt í stærðfræðimenntun barna. Hún stóð fyrir menntun ráðgjafa sem gætu styrkt stærðfræðisamfélagið í nærumhverfi sínu. Skólastjórnendur sem og foreldrar gegndu að hennar mati lykilhlutverki í að styðja við þróun stærðfræðinámsins. Hún var frumkvöðull í nýtingu upplýsingatækni til náms og samskipta milli skóla og landshluta.
Anna var alla tíð virk í starfi Flatar og hafði mótandi áhrif á starfshætti samtakanna. Hún lagði áherslu á að stjórnin væri skipuð kennurum af öllum skólastigum og hvatti til virkrar þátttöku félagsmanna. Strax á fyrsta starfsári Flatar var haldið sumarnámskeið, tveir starfshópar söfnuðu efni fyrir kennara um lítt troðnar slóðir í stærðfræðikennslu, umræðuhópur um notkun netsins í stærðfræðikennslu var stofnaður, hópur kennara fór á ráðstefnu í Svíþjóð, samtökin tilnefndu fulltrúa í nefnd á vegum menntamálaráðuneytisins um endurskoðun aðalnámskráa og tvö fyrstu tölublöð Flatarmála komu út. Starfið fyrsta árið gefur innsýn í hvernig samtökin störfuðu og enn í dag má sjá áhrif Önnu í starfsháttum Flatar.
Um hugmyndir Önnu má lesa í eftirfarandi greinum og viðtölum við hana í Flatarmálum:
Greinar
Anna Kristjánsdóttir. (1994). Ársafmæli Flatar. Flatarmál, 2(1), 1-3. https://www.ki.is/media/klxf0jtc/flatarmal_1994_1tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (1994). Fyrsta ráðstefna Flatar 1994. Flatarmál, 2(2), 3-6. https://www.ki.is/media/ffphfjhz/flatarmal_1994_2tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (1998). Flötur fyrstu fimm árin. Flatarmál, 6(1), 1-7. https://www.ki.is/media/3utaxgx5/flatarmal_1998_1tbl.pdf
Þóra Þórðardóttir. (2011). Tengjum saman fortíð og framtíð. Flatarmál, 18(2), 12-15. https://www.ki.is/media/oujf4w5a/flatarmal_2011_2tbl.pdf
Önnuhorn, annar þáttur:
Námskeið fyrir stærðfræðikennara
Anna lagði mikla áherslu á að kennurum stæðu til boða námskeið þar sem bæði væru kynntir straumar og stefnur erlendis frá og fjölbreyttir kennsluhættir. Hún leit svo á að bekkjarkennarinn væri í flestum tilfellum stærðfræðikennari bekkjarins og því væri mikilvægt fyrir almenna kennara að efla fagþekkingu sína um stærðfræðimenntun. Strax á áttunda áratug síðustu aldar hafði hún frumkvæði að því að keypt væru til landsins fjölbreytt námsgögn til notkunar við stærðfræðikennslu. Í Reykjavík voru haldnar sýningar og vinnustofur fyrir kennara. Á haustþingum kennara um allt land voru gögnin kynnt og leiðir til að nýta þau í kennslu. Á þessum áratug hófst einnig gerð heildstæðs námsefnisflokks í stærðfræði: Stærðfræði handa grunnskólum. Hópur kennara kom að gerð námsefnisins og var Anna í forsvari fyrir hópinn. Námsefninu var fylgt eftir með námskeiðum fyrir kennara.
Á níunda áratugnum var mikil umræða um að breyta þyrfti áherslum í námsmati og í námskránni frá 1989 má sjá þess merki. Vaxandi áhugi var einnig á að nýta þrautalausnir sem leið í kennslu og hafa þrautalausnir verið mikilvægur þáttur í íslenskum námskrám frá þeim tíma. Þann 14. október 2025 birtist grein í Flatarmálum um námskeiðið Heilabrot og hugkvæmni þar sem þrautalausnir voru þungamiðjan. Á þessum árum skipulagði Anna nokkur sumarnámskeið um stærðfræðinám og -kennslu þar sem kennurum gafst tækifæri til að prófa fjölbreytta kennsluhætti með börnum og unglingum.
Að frumkvæði Önnu komu til landsins ýmsir erlendir sérfræðingar sem héldu fyrirlestra og námskeið. Dæmi um það eru John Mason frá Open University í Bretlandi, Viggo Hartz frá dönsku stærðfræðikennarasamtökunum og Ole Haahr frá prófanefnd danska menntamálaráðuneytisins. Á tíunda áratugnum kom Norman L. Webb frá Wisconsin háskóla í Madison (sjá greinina Mat á stærðfræðinámi í daglegu skólastarfi í Flatarmálum 1993, 2. tbl.). Hann ritstýrði námsmatskaflanum í Curriculum and Evaluation Standards for School Mathematics, stefnuriti bandarísku stærðfræðikennarasamtakanna. Eftir námskeiðið störfuðu leshópar kennara sem lásu og ræddu áherslur bókarinnar (Standards) (sjá greinina Leshópur í Flatarmálum 1993, 1. tbl.). Christer Bergsten, frá háskólanum í Linköping hélt fyrirlestur um skólaalgebru (sjá grein í Flatarmálum, 1996) og lásu kennarar bókina Algebra för alla í leshópum í framhaldi af því. Donald Chambers, Elisabeth Fennema og Rebekka Ambrose frá Wisconsin háskóla í Madison héldu námskeið og fyrirlestra um Stærðfræðikennslu byggða á skilningi barna (e. Childrens´ Mathematics Cognitively Guided Instruction). Um það efni verður nánar fjallað síðar.
Um þetta efni skrifaði Anna nokkrar greinar í Flatarmál:
Greinar
Anna Kristjánsdóttir. (1994). Hvað eru þrautalausnir? Flatarmál, 2(1), 7-9. https://www.ki.is/media/klxf0jtc/flatarmal_1994_1tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (1993). Stærðfræðikennarinn – hver er það? Flatarmál, 1(2), 16. https://www.ki.is/media/va4n4gxz/flatarmal_1993_2tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (2013). Skyggnst í faglega þróun íslenskra stærðfræðikennara. Flatarmál, 20(1), 4-9, 14-21, 26-29. https://www.ki.is/media/zwkgvka2/flatarmal_2013_1tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (1998). Talnahyrningar. Flatarmál, 6(2), 8-10. https://www.ki.is/media/zdbjy431/flatarmal_1998_2tbl.pdf
Önnuhorn, þriðji þáttur:
Norrænt samstarf
Norrænt samstarf á sviði stærðfræðimenntunar var eitt af hugðarefnum Önnu. Á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar var samstarf á sviði stærðfræðimenntunar styrkt úr norrænum sjóðum. Frumkvæðið að þessu samstarfi áttu danska stærðfræðikennarafélagið og Kennaraháskólinn í Malmö. Starfandi var samráðshópur og töldu meðlimir hans mikilvægt að halda ráðstefnur annað eða þriðja hvert ár þar sem skipst væri á upplýsingum um þróunina á sviði stærðfræðináms og -kennslu. Auk þess taldi hópurinn mikilvægt að kennarar gætu sótt endumenntunarnámskeið innan Norðurlandanna.
Fyrstu ráðstefnurnar voru haldnar í Svíþjóð 1975 og 1979. Hópurinn hóf undirbúning að ráðstefnu sem halda skyldi árið 1981 á Íslandi. Áður en til framkvæmda kom var norræni samstarfshópurinn lagður niður fyrirvaralaust. Engu að síður var ljóst að áhugi var á áframhaldandi samstarfi og því var sett á stofn undirbúningsnefnd hér á landi. Með norrænum stuðningi tókst að koma á fundi í Osló sem Anna sótti. Þar voru lagðar fram hugmyndir að ráðstefnu á Flúðum sumarið 1983. Ekki fengust neinir styrkir til verkefnisins en ákveðið var að gefast ekki upp. Þátttakendur þurftu sjálfir að standa straum af kostnaði. Alls sóttu 30 þátttakendur ráðstefnuna, 14 frá Íslandi og alls 16 frá Svíþjóð, Danmörku og Finnlandi. Yfirskrift ráðstefnunnar var Stærðfræðin sem sjálfstætt fag og sem hluti af stærri heild.
Ráðstefnan varð mikil lyftistöng fyrir íslensku þátttakendurna. Í þeim hópi voru bæði kennarar við Kennaraháskóla Íslands og kennsluráðgjafar sem störfuðu víða um land. Í tengslum við ráðstefnuna var sett upp, í Kennslumiðstöð Námsgagnastofnunar, sýning á námsgögnum og norrænu námsefni sem útgefendur á Norðurlöndum gáfu. Hluti þeirrar sýningar var síðan settur upp í tengslum við haustþing kennara. Nánar má lesa um ráðstefnuna í Nämnaren 1983, 2, bls. 6-8.
Í kjölfarið voru haldnar norrænar ráðstefnur og samráðsfundir í Danmörku árið 1986, Svíþjóð 1988 og 1990 og Finnlandi 1993. Ráðstefnan í Finnlandi 1993 markaði þáttaskil því þá var ákveðið að stofna samtökin Nordic Society for Research in Mathematics Education (NoRME) og efna til samstarfs um útgáfu rannsóknartímaritsins Nomad og ráðstefnuna NORMA þar sem fræðimenn kynntu rannsóknir sínar. Á þessum tíma var hópur norrænna rannsakenda í stærðfræðimenntun vaxandi og héldu samtökin fyrstu NORMA ráðstefnuna í Finnlandi árið 1994. Ýmis önnur samstarfsverkefni voru í gangi og má nefna að árið 1994 hélt Anna utan um málþingið Stærðfræði og lýðræði sem var stórt sameiginlegt norrænt rannsóknarverkefni.
Íslenskir kennarahópar fóru í auknum mæli að sækja ráðstefnur á Norðurlöndunum sem ætlaðar voru stærðfræðikennurum. Árin 1992 og 1994 fóru hópar á Matematikbiennalen í Gautaborg. Þá fóru þeir einnig í heimsóknir í skóla í Kungsbacka og fylgdust með kennslu.
Árið 1997 stóð Flötur fyrir því að íslenskir kennarar tækju þátt í ráðstefnunni Bekkjarkennarinn sem stærðfræðikennari sem haldin var í Nordfjordeid í Noregi. Alls tóku 27 kennarar héðan þátt og voru þeir duglegir að kynna starf sitt og segja frá nýjungum sem þeir voru að þróa í kennslu sinni. Í Flatarmálum 1997, 1. tbl., bls. 9-16 eru frásagnir nokkurra kennara sem tóku þátt í ráðstefnunni. Árið 2000 héldu Flötur og Kennaraháskóli Íslands síðustu norrænu ráðstefnuna Stærðfræði – fræði og starf. Í Flatarmálum 2001, 1. tbl. eru nokkrar greinar þar sem sagt er frá fyrirlestrum, vinnustofum og upplifun þátttakenda.
Árið 2000 var alþjóðlegt ár stærðfræðinnar. Stofnaður var samstarfshópur fulltrúa Flatar, Íslenska stærðfræðafélagsins, Félags raungreinakennara, Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands. Hópurinn stóð að fjölda viðburða og útgáfu á fjölbreyttu efni.
Meðal þess sem gefið var út var bókin Matematikk & undervisning. Hún var samstarfsverkefni norrænu tímaritanna og samtaka stærðfræðikennara. Markmiðið var að gefa innsýn í stærðfræðikennslu á Norðurlöndunum. Mikil umræða og áhugi skapaðist víða í samfélaginu um stærðfræði og stærðfræðimenntun því sjónum var bæði beint að stærðfræðikennarasamfélaginu og almenningi.
Alþjóðasamtök stærðfræðikennara (ICME) standa að stórum ráðstefnum um stærðfræðimenntun fjórða hvert ár. Norðurlöndin stóðu saman að slíkri ráðstefnu í Kaupmannahöfn árið 2004. Anna lagði mikla áherslu á að Íslendingar væru virkir þátttakendur og legðu fram efni í vinnustofur og héldu fyrirlestra. Um 75 manna hópur íslenskra stærðfræðikennara og fræðimanna á sviði stærðfræðimenntunar sóttu ráðstefnuna. Árið 2016 var ráðstefnan haldin í Hamborg og tóku þá um 40 Íslendingar þátt. Um þá ferð má lesa í fyrsta veftölublaði Flatarmála 2016.
Áhugi á hvernig staðið var að stærðfræðikennslu barna, sem eiga í örðugleikum með stærðfræðnám, óx á þessum árum. Anna lagði áherslu á að kynna kennnarnemum fjölbreyttar leiðir við stærðfræðikennslu og hvernig hægt er koma til móts við þarfir allra barna við stærðfræðinám. Hún átti líka frumkvæði að því að farið var að fjalla um stærðfræðinám í sérkennaranámi við KHÍ. Árið 2001 var haldin norræn ráðstefna í Kristiansand í Noregi um Stærðfræði fyrir alla í skóla fyrir alla og var það fyrsta NorSMa ráðstefnan. Síðan hafa NorSMa ráðstefnur verið haldnar annað hvort ár á Norðurlöndunum, þar af tvær á Íslandi.
Anna vann ötullega í norræna samstarfinu og opnaði með því dyr margra íslenskra stærðfræðikennara að tækifærum og þekkingu á sviði stærðfræðimenntunar. Kennarar sóttu ýmis námskeið á Norðurlöndunum og einnig komu fræðimenn og kennarar til Íslands til að taka þátt í námskeiðum. Á þessum áratugum efldust kennarar og mynduðu samfélag sem ýtti undir framþróun í stærðfræðikennslu.
Greinar
Anna Kristjánsdóttir. (1983). Matematik som et selvstændigt fag og integreret i en större helhed. Nämnaren 2, 6-8. https://ncm.gu.se/pdf/namnaren/0608_83-84_2.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (1984). Konferensrapport. Matematikundervisningens roll och placering i nordisk demokratisk kultur. NOMAD 2,(3/4), 75-77. https://doi.org/10.7146/nomad.v2i3-4.146142
Anna Kristjánsdóttir. (2000). Alþjóðlega stærðfræðiárið 2000. Flatarmál 8,(2) 34-35. https://www.ki.is/media/tqup4exp/flatarmal_2000_2tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (2001). Flötur er ekki einn í heiminum. Það má margt af öðrum læra. Flatarmál 9,(1) 34-36. https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/16796/Flatarmal_2001_1tbl.pdf?sequence=13
Guðbjörg Pálsdóttir og Sigrún Ingimarsdóttir. (2013). Norrænar ráðstefnur. Flatarmál 20(1), 30-33. https://www.ki.is/media/zwkgvka2/flatarmal_2013_1tbl.pdf
Ragnheiður Gunnarsdóttir, Jóna Guðmundsdóttir, Matthildur Guðmundsdóttir, Margrét Tryggvadóttir, Hugó Rasmus, Jónína Vala Kristinsdóttir, Guðbjörg Pálsdóttir, Tómas Rasmus, Birna Hugrún Bjarnardóttir, Michael Wahl Andersen. (2001). Matematik 2000 í Borgarnesi. Flatarmál 9,(1) 9-28. https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/16796/Flatarmal_2001_1tbl.pdf?sequence=13
Önnuhorn, fjórði þáttur:
Þátttaka í fjölþjóðlegum rannsóknum og norrænum stærðfræðikeppnum
Ákveðið hefur verið að Ísland taki aftur þátt í TIMMS rannsókninni og haldi jafnframt áfram að taka þátt í PISA. Á þessum tímamótum er áhugavert að lesa skrif Önnu um þátttöku í fjölþjóðlegum rannsóknum. Hún taldi mikilvægt að Íslendingar tækju þátt í fjölþjóðlegum viðburðum af ýmsum tagi og var í forystu þegar Ísland tók þátt í TIMMS árið 1995. Niðurstöður úr rannsókninni birtust ári síðar og skrifaði Anna þá þrjár greinar í Morgunblaðið um niðurstöðurnar og hvernig mætti nýta þær til að bæta stærðfræðikennslu. Hún ræddi um hve ólík rannsóknarverkefnin TIMMS og PISA væru. Í TIMMS er tekið mið af námskrá og námsefni í þátttökulöndunum og til dæmis er inntak námsefnis skoðað og prófað úr sameiginlegum efnisþáttum í því.
Anna taldi mikilvægt að almenningur fengi upplýsingar um niðurstöður úr rannsóknum sem íslenskir nemendur tækju þátt í og gæti á þeim grunni tekið þátt í upplýstri og málefnalegri umræðu um þær. Til þess þyrfti fólk að fá að vita úr hvaða efnisþáttum væri prófað og á hvað væri lögð áhersla í íslensku námsefni. Þegar niðurstöður væru skoðaðar þyrfti að taka mið af því á hvaða þætti væri lögð áhersla í námsefni þeirra nemenda sem tóku þátt í rannsókninni og hver árangur þeirra væri í þeim efnisþáttum. Einnig þyrfti að ræða hvort ástæða væri til að breyta áherslum í stærðfræðikennslu á Íslandi. Hún nefnir að á þessum tíma var hér á landi lögð mest áhersla á talnameðferð og brot í 8. bekk eða í yfir 60% námsefnis. Þetta var ólíkt því sem var í öðrum þátttökulöndum þar sem mun minni áhersla var lögð á þessa efnisþætti.
Hún skrifar um mikilvægi stærðfræðikennaramenntunar og að kennaranemar og starfandi kennarar fái tækifæri til að skoða leiðir í stærðfræðinámi og -kennslu. Hún taldi að grundvallaratriði til að bæta stærðfræðikennslu væri bætt menntun stærðfræðikennara. Lítill hluti stærðfræðikennara á þessum tíma hefði sérhæft sig á sviði stærðfræðimenntunar og brýnt væri að bæta úr því með tilboðum um viðbótarmenntun. Mikill skortur væri á vel menntuðum stærðfræðikennurum bæði í grunnskólum og framhaldsskólum.
Anna stóð fyrir því að Ísland tæki þátt í norrænu keppninni KappAbel. Þar kepptu bekkir á unglingastigi í stærðfræði og glímdu við fjölbreytt stærðfræðiverkefni. Í fyrstu og annarri lotu leysti hver bekkur þrautir í sameiningu í heimaskóla og á grundvelli árangurs í þeim voru valdir fjórir fulltrúar úr hverjum bekk til að keppa í undanúrslitum.
Hvert ár vann hver þátttökubekkur einnig bekkjarverkefni út frá tilteknu þema. Eitt dæmi um það er stærðfræði og orka. Áhersla var lögð á samvinnu og var bekkjarverkefni sett á sýningu þar sem lokakeppnin fór fram. Í lokakeppninni kynntu fjórir fulltrúar bekkjarins verkefnið og kepptu saman í að leysa þrautir fyrir hönd bekkjar síns og bekkjarfélagar fylgdust með.
Seinna varð til BEST-keppnin sem var sambærileg KappAbel. Fjölmargir grunnskólar tóku þátt um árabil. Í þessum keppnum kynntust kennarar og nemendur verkefnum þar sem þurfti að leita leiða og skrá vel lausnaleiðir. Um þessar keppnir skrifaði Anna í Morgunblaðið og Flatarmálskólaárið 2009 – 2010 og skrifaði einnig kynningarefni sem sent var til skólanna.
Auk skrifa sinna um málefni tengd stærðfræðinámi og -kennslu í Flatarmál skrifaði Anna oft í Morgunblaðið og nýtti það sem vettvang til að gefa almenningi innsýn í hugmyndir um hvað geti falist í stærðfræðimenntun. Morgunblaðið hefur gefið leyfi fyrir birtingu greina Önnu í Flatarmálum.
Greinar
Anna Kristjánsdóttir. (1977, 28. apríl). Um stærðfræðinám í grunnskóla. Morgunblaðið, bls. 18.
Anna Kristjánsdóttir. (1996, 17. desember). Vöndum umræður og vinnubrögð. Morgunblaðið, bls. 44-45.
Anna Kristjánsdóttir. (1996, 18. desember). Meirihluti stærðfræðikennara hefur ekki numið á háskólastigi. Morgunblaðið, bls. 41.
Anna Kristjánsdóttir. (1996, 19. desember). Hvað eru nemendurnir sem tóku þátt í TIMSS að læra og hvað geta þeir? Morgunblaðið, bls. 60-61.
Anna Kristjánsdóttir. (2002). KappAbel stærðfræðikeppni fyrir 9. bekk. Flatarmál 10,(1) 14-16. https://www.ki.is/media/hyoewz5a/flatarmal_2002_1tbl.pdf
Anna Kristjánsdóttir. (2007, 8. desember). PISA og KappAbel. Morgunblaðið, bls. 36-37.
Í Önnuhorni 5 er athygli beint að framlagi Önnu til notkunar upplýsingatækni í skólastarfi. Anna sýndi upplýsingatækni og möguleikum hennar snemma áhuga og strax í lokaverkefni sínu til kandidatsgráðu í stærðfræðimenntun árið 1972 fjallaði hún um notkun upplýsingatækni í stærðfræðinámi unglinga. Alla tíð síðan vann hún ötullega að því að opna augu fólks fyrir möguleikum upplýsingatækni og leiðum til að nýta hana á farsælan hátt. Skýrslutæknifélag Íslands var mikilvægur bakhjarl hennar og studdi við hana meðal annars á alþjóðlegum vettvangi. Hún skrifaði mikið í Tölvumál og árið 2013 var hún gerð að heiðursfélaga Skýrslutæknifélagsins. Anna var í forystu við að innleiða upplýsingatækni í kennaramenntun, sér í lagi í stærðfræðinámi bæði fyrir kennaranema og starfandi kennara. Anna taldi mikilvægt að almenningur öðlaðist þekkingu á möguleikum upplýsingatækni í lífi og starfi.
Textinn í Önnuhorni er að þessu sinni fenginn úr Tölvumálum, tímariti Skýrslutæknifélags Íslands, en hann var skrifaður í tilefni þess að Anna var gerð að heiðursfélaga á aðalfundi Ský þann 28. febrúar 2013. Umsjónarmenn Önnuhorns settu tengla við skrif Önnu inn í greinina.
Anna Kristjánsdóttir gerð að
heiðursfélaga Ský
Sigrún Gunnarsdóttir, formaður SKÝ og
Anna Kristjánsdóttir, heiðursfélagi SKÝ
Fyrstu kynni af upplýsingatækni
Anna Kristjánsdóttir hefur átt nána samleið með upplýsingatækni í nær 50 ár án þess að hafa starfað við venjuleg skilgreind störf á þeim vettvangi. Hún lauk bakkalár gráðu frá Háskóla Íslands í stærðfræði og sagnfræði ásamt uppeldisfræðum til kennslu. Kynni hennar af notkun tölva tengdust námi hennar í stærðfræði og voru á fyrsta námskeiði Odds Benediktssonar fyrir verkfræðinema veturinn 1965-1966 en þar var kennt forritunarmálið Fortran auk nokkurrar umfjöllunar um þróun tölvubúnaðar. Vandalítið þótti henni að sjá gagnsemi tölvutækninnar fyrir verkfræðinga en efnið vera síður brýnt fyrir eigin áhugasvið, sem voru kennsla unglinga – einkum í stærðfræði.
Framhaldsnám erlendis og breytt sýn
Í framhaldsnámi til candidat-gráðu, nokkrum árum síðar í Kaupmannahöfn, breyttist sýn hennar er hún lærði eitt fyrsta forritunarmálið sem var skiljanlegra fyrir almenning en Fortran. Umhugsun vaknaði: „Svona mál geta allir lært – Þá á þessi þekking erindi til allra – Hún á að hafa áhrif á allt skólanám.“ Þetta var veturinn 1970-1971 og lokaverkefni Önnu 1972 var um áhrif tölvuvæðingar á stærðfræðinám 13-18 ára unglinga. Í skrifunum var einnig komið nokkru almennar að námi og varpað fram spurningunni um hvar almenningur myndi fá aðgang að tölvum, líklegast í bókasöfnum. Þá var einnig fjallað dálítið um hugsanleg áhrif á skólastarf almennt og að tæknin myndi gefa möguleika í skólum á að fást við viðameiri, áhugaverðari og víðtækari viðfangsefni en ella og að þau gætu gengið þvert á námsgreinar.
Aðstæður á Íslandi upp úr 1970
Er heim kom tafði tvennt að hafist væri handa en Anna tók við starfi kennsluráðgjafa og síðar námstjórn í stærðfræði, ásamt kennslu í Menntaskólanum við Hamrahlíð og í menntun kennara. Skólar höfðu ekki efni á að fjárfesta í tölvubúnaði fyrstu árin eftir 1972. Og þekking á tölvuvæðingu, jafnvel vitund um hana, var nær engin meðal starfsmanna menntamála.
Hönnun námskeiðs og meginspurningar
Fimm árum síðar voru að koma tölvur á markað, auðveldar í meðförum og á viðráðanlegu verði fyrir skóla. Anna Kristjánsdóttir leitaði þá samstarfs við Reiknistofnun Háskóla Íslands og Endurmenntunardeild Kennaraháskóla Íslands um að kosta fyrsta námskeiðið fyrir grunnskólakennara. Jón Þór Þórhallsson og síðar Páll Jensson forstöðumenn RHÍ tóku erindinu mjög vel og einnig Rósa Þorbjarnardóttir endurmenntunarstjóri. Við hönnun námskeiðsins hafði Anna Kristjánsdóttir þrjár spurningar að leiðarljósi: Hvernig er hægt að eiga samskipti við tölvu? Við hvað eru tölvur notaðar í þjóðfélaginu? Hvað varða tölvur fræðasvið mitt (hvers einstaks þátttakanda) og kennslu á þeim vettvangi? Námskeiðið 1978 var hið fyrsta nokkurra á árum sem í hönd fóru. Þar tóku fyrst þátt kennarar unglingastigsins en brátt einnig barnakennarar. Vart varð vissrar tortryggni meðal háskólakennara en þeir töldu „barnakennara“ ekki eiga erindi á tölvunámskeið.
Á námskeiðum 1978-1983 kom í ljós að síðasta spurningin var þátttakendum erfiðust, enda kallaði hún á breytingar á sýn og viðhorfum kennara. Námskeiðið átti ekki erlenda fyrirmynd og flest brautryðjendanámskeið í nágrannalöndum fjölluðu á þessum tíma aðeins um fyrstu spurninguna, þ.e. kenndu um tækin og forritun fyrir þau.
Athygli beint í meiri mæli að kennaramenntun og endurmenntun
Anna Kristjánsdóttir var ráðin lektor í stærðfræði við Kennaraháskóla Íslands árið 1980, síðar dósent í stærðfræði og frá 1991 prófessor í stærðfræðimenntun. Hún hóf þegar í stað að fjalla um notkun tölva í námi við kennaranema sem varð m.a. til þess að nemendur hennar stóðu að opinni ráðstefnu fyrir kennaranema og grunnskólakennara í ársbyrjun 1982: „Hvað varða tölvur grunnskólann?“ Áhugi var á þessum árum víða að vakna sem kom fram í beiðni frá mörgum skólum um fyrirlestra fyrir kennara og stundum foreldra og einnig í ásókn fjölmiðla í viðtöl um „tölvur í skólastarfi“.
Snemma árs 1982 tilnefndi menntamálaráðuneyti hóp undir forystu Odds Benediktssonar til að fjalla um tölvu- og aðra tæknivæðingu í skólum. Skýrslunni „Nýja upplýsingatæknin í skólum. Lokaskýrsla starfshóps um tölvu- og aðra tæknivæðingu í skólum.“ var skilað í árslok. Þar kom heitið upplýsingatækni líklega fyrst fram og átti lengi á brattann að sækja. Í skýrslunni var lögð áhersla á mikilvægi menntunar starfandi kennara og kennaranema á þessu sviði og skrifaði Anna Kristjánsdóttir, sem átti sæti í starfshópnum, fylgirit með skýrslunni undir heitinu: „Drög að áætlun um menntun grunnskólakennara í nýju upplýsingatækninni.“ Síðar var þetta viðfangsefni einnig tekið fyrir af sérskipuðum vinnuhópi undir forystu Jóns Torfa Jónassonar en í honum átti Anna Kristjánsdóttir einnig sæti.
Óformlegum starfshópi var komið á innan Kennaraháskóla Íslands undir heitinu „tölvunefnd KHÍ“. Anna veitti honum forystu en auk þess sátu endurmenntunarstjóri, aðstoðarrektor og forystumaður sérkennslu í nefndinni. Kennaraháskólinn sótti síðla árs 1982 um fé vegna kaupa á einföldum tölvubúnaði til kennslu. Umsóknin var til menntamálaráðuneytis, enda í samræmi við niðurstöður starfshóps ráðuneytisins. Skýrslur starfshópa ráðuneytisins á þessum vettvangi voru hins vegar aldrei gefnar út á vegum ráðuneytisins og erindi KHÍ alfarið hafnað.
Í ársbyrjun 1983 skilaði Anna Kristjánsdóttir greinargerð um rannsóknir til yfirmanna KHÍ. Þar var auk stærðfræði fjallað um athuganir á nýtingu tölva í námi og mikilvægi þess að stunda rannsóknir varðandi slík málefni. Farið var fram á að staðfest væri heimild til hennar um að sinna slíku þótt það væri ekki skilgreint í starfsheiti hennar. Erindið var, eftir ítrekun, samþykkt munnlega haustið 1983. Ekki liggur fyrir hve algengar rannsóknaskýrslur háskólakennara voru á þessum tíma en ljóst er að í þessu erindi var í fyrsta sinn farið fram á að rannsóknir á þessu sviði væru metnar fullgildar og að það yrði talið mikilvægt fyrir skólastarf að fræðimenn innan kennaramenntunar kæmu að þeim og miðluðu afrakstri af þeim svo og úrvinnslu erlendra heimilda til kennara, kennaranema og almennings.
Tengsl Íslendinga og samstarf við erlend samtök og fleiri aðila 1983-1989
Ljóst var orðið, er hér var komið, að innan forystu Skýrslutæknifélags Íslands var bæði skilningur og óvenjumikill áhugi á upplýsingatækni í námi og hlutverki hennar við nýbreytni og þróun. Félagið átti samstarf við önnur Norðurlönd um Nordisk Data Union (NDU) og var ráðstefnan „EDB og skolepolitik“ haldin hér á landi haustið 1983, fyrst slíkra fjölþjóðlegra ráðstefna hér á landi. Þar mættust til viðræðna stjórnmálaforysta, sérfræðingar í tölvufræðum og forystumenn skólamanna landanna allra. Anna Kristjánsdóttir átti sæti í undirbúningi Skýrslutæknifélags og menntamálaráðuneytis. Vegna veikinda formanns dagskrárnefndar kom það í hennar hlut að stjórna ráðstefnunni.
Í kjölfar ráðstefnunnar bárust Önnu og Yngva Péturssyni boð um að sækja ráðstefnu í Bretlandi 1984 um kennaramenntun varðandi upplýsingatækni. Ráðstefnan var haldin af International Federation for Information Processing – IFIP en það eru elstu heildarsamtök um upplýsingatækni í víðasta skilningi, óbundin stjórnmálaöflum og sköpuðu þau á tímum kalda stríðsins iðulega mikilvægan vettvang umræðu fagfólks frá bæði austri og vestri. Stofnað var til þessara samtaka fyrir tilstuðlan UNESCO árið 1960.
Meginstarf IFIP er fólgið í starfi vinnuhópa og afmörkuðum vinnuráðstefnum sérfræðinga. En einnig hefur IFIP haldið reglulega stærri ráðstefnur á ýmsum sviðum t.d. World Conference on Computers in Education – WCCE. Ráðstefnan 1984 var á vegum WG3.1 en sá vinnuhópur fjallar einkum um upplýsingatækni sem tengist framhaldskólum.
Á fundi sínum í lok ráðstefnunnar 1984 ákvað vinnuhópurinn að bjóða Önnu Kristjánsdóttur aðild að hópnum. Varð það til þess að stjórn Skýrslutæknifélags ákvað að sækja um formlega aðild að IFIP en stjórnin þekkti nokkuð vel til starfsemi IFIP. Aðild var samþykkt 1986 og Anna Kristjánsdóttir tilnefnd fulltrúi Íslands gagnvart IFIP.
Aðildin að IFIP opnaði ekki aðeins aðild að stökum ráðstefnum heldur fyrir miklu víðtækari samskipti og samstarf við fræðimenn og skólamenn á sviði upplýsingatækni innan margra landa. Verk frumherja í rafrænum samskiptum skóla og kennaramenntunarstofnana eins og t.d. Evrópuverkefnið PLUTO eru eitt dæmi um samstarf sem Anna kom með kennaranemum sínum að fyrir 1990.
Stærsta erlenda verkefnið á Íslandi var þó ráðstefnan Educational software at secondary level in and out of school. Ráðstefnan var haldin sumarið 1989 af menntamálanefnd IFIP en í samstarfi við Skýrslutæknifélag Íslands og Kennaraháskóla Íslands sem lagði fram húsnæði. Þátttakendur komu víða að úr heiminum og gafst íslenskum kennurum kostur á að hlýða á suma þeirra á sérstakri dagsráðsstefnu í boði IBM. Anna Kristjánsdóttir átti hugmyndina að þessari ráðstefnu og bar erindið upp við IFIP. Hún stjórnaði skipulagsnefnd og átti sæti í alþjóðlegu dagskrárnefndinni. Í lok þessarar ráðstefnu var henni boðið persónulega sæti í menntamálanefnd IFIP vegna vel unnins verkefnis. Í kjölfar þessa stakk Anna upp á íslenskum frulltrúum í tvo vinnuhópa og störfuðu þeir um nokkurt skeið þar.
Samskipti við erlenda aðila þurfa að vera fjölþætt og gagnkvæm
Anna Kristjánsdóttir hefur stöðugt talað fyrir því að allt eins og mikilvægt sé að sækja þekkingu til annarra þjóða og kynna hana, aðlaga og nýta við íslenskar aðstæður, sé einnig mikilvægt að kynna öðrum þjóðum það sem á sér stað hjá okkur sjálfum. Að fjalla um rannsóknir, nýbreytni og framvindu í eigin ranni við aðrar þjóðir.
Þar hefur aðild að IFIP einnig opnað dyr en kynningar hafa þó náð miklu víðar. Anna hefur haldið mikinn fjölda erinda, varðandi hlutverk og skipan upplýsingatækni í námi, erlendis, bæði á ráðstefnum og við einstaka háskóla. Hún hefur átt sæti í dagskrárnefndum fjölmargra fjölþjóðlegra ráðstefna og birt greinar á sviði sínu í viðurkenndum tímaritum og bókum allt frá 1985 til 2010. Þessi rit eru öll til í íslenskum bókasöfnum.
Átakið í menntun kennara á Íslandi 1982-1986
Haustið 1983 virtist ekkert skorta til að hefja öflugt átak á vegum Kennaraháskóla Íslands, í menntun og endurmenntun kennara, annað en fjármagn til kaupa á búnaði. Þetta hafði víða komið fram í viðtölum við fjölmiðla og varð það til að innflytjendur nýrra IBM PC tölva buðust til að gefa stofnuninni 5 tölvur auk prentara gegn því að stofnunin gerði grein fyrir hvaða rannsóknir gætu tengst slíkum búnaði og aðgengi hans í náminu. Erindið barst Önnu Kristjánsdóttur og var hún beðin af forystu KHÍ að skrifa rannsóknatillögur og eiga öll samskipti við gefanda. Jafnframt að hafa umsjón með uppbyggingu námskeiða, mannaráðningum og stjórnun. Stuttar lýsingar voru skrifaðar á rannsóknaverkefnum sem starfsmenn KHÍ ættu að geta komið á þegar þeir hefðu kynnt sér málefnið í nokkrum mæli fjölluðu um þrjú svið þar sem tölvur gætu skapað aukið afl í námi. Þau tengdust kennslu nemenda með sérþarfir, stærðfræðinámi og námi í móðurmáli, einkum ritun.
Vorið 1984 hófst kennsla sem byggð var upp sem 30-36 stunda námskeið. Hún fór að nokkru fram í fyrirlestrum um vélbúnað og hugbúnað, mikilvægi íslensks máls í tölvunotkun, um félagsleg áhrif tölvuvæðingar og um erlendar rannsóknir og þróunarverkefni. Við tölvurnar unnu 3 nemar saman enda skiptu samræður miklu máli í þeim verkefnum sem fengist var við. Forritunarmálið LOGO opnaði leið að skilningi á möguleikum forritunar í hreyfiskipunum, tónskipunum, orða-/orðhluta- skipunum o.fl. Þá var skoðaður breskur hugbúnaður á tölvur sem fengnar voru að láni, en Bretar voru í fararbroddi í hugbúnaðargerð fyrir skóla á þessum tíma og gættu þess að við gerð hugbúnaðar kæmu að mismunandi einstaklingar með góða fagþekkingu, mikla kennarareynslu og forritunarkunnáttu auk stjórnanda hvers slíks hóps. Í nokkrum tilvikum unnu kennaranemar við KHÍ rannsóknarverkefni í skólum varðandi tölvunotkun, t.d. meðal mjög ungra skólabarna og meðal fatlaðra barna.
Í byrjun ársins 1986 stóð menntamálaráðuneyti fyrir fyrstu ráðstefnu opinberra aðila undir heitinu „Tölvur og grunnskóli“. Tildrög þessa var sameinuð ósk kennaramenntunar, fræðslustjóra og námsgagnastofnunar til menntamálaráðuneytisins um að boða til ráðstefnu til að fjalla ítarlega um þessi mál, en ekki var þá enn komin heildstæð stefna frá yfirvöldum menntamála.
Í skýrslunni „Tölvur og skólastarf. Menntun kennara.“ gerði Anna Kristjánsdóttir grein fyrir hvað gert hefði verið og á hverju það byggðist. Að kennslu á námskeiðum hafði þá komið fjöldi fagmanna en þess var gætt að þeir sem leiðbeindu í verklegu tímunum hefðu allir menntun í upplýsingatækni og væru menntaðir kennarar fyrir grunnskóla eða framhaldsskóla. Slíkir einstaklingar voru ekki á hverju strái en áhugi allra var mikill og samhugur um verkefnið. Meðal kennara við þessi námskeið voru Yngvi Pétursson rektor og Guðbjörg Sigurðardóttir heiðursfélagi Ský.
Anna Kristjánsdóttir lét af starfi forystumanns upplýsingatækni í námi haustið 1986 er ráðið var í nýja stöðu á þessum vettvangi og Yngvi Pétursson tók við starfi lektors. Þá höfðu um 500 kennaranemar lokið 30-36 stunda námskeiði á þessu sviði og starfandi kennarar og skólastjórar sem sótt höðu viðlíka námskeið voru á þriðja hundrað. Mat þátttakenda úr báðum hópum sýndi bæði áhuga á málefninu og almennt ánægju með námskeiðin.
Fleiri skólastofnanir fara að sinna upplýsingatækni
Þrátt fyrir ráðstefnuna 1986 dróst heildarstefnumótun enn hjá yfirvöldum menntamála varðandi upplýsingatækni í námi en hins vegar var farið að ráða starfsmenn í menntamálaráðuneyti og til námsgagnastofnunar sem bjuggu að þekkingu á sviði upplýsingatækni. Samstarfsvettvangur varð nokkur milli stofnana sem báru ábyrgð á mótun stefnu, menntun kennara og gerð námsefnis. En mannaskipti voru nokkuð ör og gerði það samstarf stopulla. Það var til skaða fyrir kennara sem fengu stundum misvísandi upplýsingar og skýringar.
Skýrslutæknifélag Íslands kemur skýrar fram á sjónarsviðið
Anna Kristjánsdóttir var kjörin í stjórn Skýrslutæknifélags Íslands 1987 og var fyrsti menntunarfræðingurinn sem tók þar sæti. Hún hafði skrifað greinar í Tölvumál, einkum um erlend málefni og sett þau í íslenskt samhengi. Einnig hafði hún tekið saman hefti „Iceland Computers in Education. Report to the European Conference on Computers in Education (ECCE 1988)“. Í framhaldi af þeirri ráðstefnu sameinuðust íslensku þátttakendurnir í kynningu fyrir skólamenn í Kennslumiðstöð námsgagnastofnunar, sem reyndar hafði verið vettvangur fyrir slíkt nokkrum sinnum fyrr. Vel kom fram við þetta samstarf að það skipti máli að vinna markvisst saman.
Það varð til þess að Anna Kristjánsdóttir leitaði stuðnings stjórnar Skýrslutæknifélagsins um að eiga frumkvæði að íslenskri ráðstefnu „Tölvunotknun í námi“ sumarið 1991. Boðið var til samstarfs fulltrúum frá menntamálaráðuneyti, Kennaraháskóla Íslands, Háskóla Íslands, Reiknistofnun Háskóla Íslands, 3F Félagi tölvukennara, Námsgagnastofnun, Félagi fræðslustjóra og Fræðsluskrifstofu Reykjavíkur. Ráðstefnan var fjölsótt og fyrsta víðtæka tækifærið sem frumkvöðlar í hópi skólamanna fengu til að kynna hugmyndir sínar og gjörðir á þessum vettvangi. Tölvumál birtu skrif þeirra en nær engin tímarit önnur birtu slíkar greinar.
Ráðstefnan 1991 var sú fyrsta af þremur sem Skýrslutæknifélagið átti frumkvæði að og kom Anna Kristjánsdóttir að þeim öllum en dró sig þó í hlé er fólki fjölgaði sem hafði fram að bera mikilvæga þekkingu og reynslu. 1996 var þriðja ráðstefnan haldin, sama árið og stefnumótunin „Í krafti upplýsinga“ var gefin út. Björn Bjarnason menntamálaráðherra átti frumkvæði að því verki en fékk til vinnunnar meginfrumkvöðla þessara mála úr menntakerfinu og viðurkenndi þar með mikilvæg brautryðjendastörf þeirra. Anna Kristjánsdóttir kom að skrifum um menntamálin en þann hóp leiddi Guðbjörg Sigurðardóttir.
Skýrslutæknifélag Íslands átti mjög mikilsverðan þátt í þróun og eflingu upplýsingatækni í námi á Íslandi og er erfitt að sjá hvernig mál hefðu þróast hefði ekki verið þar forysta sem skildi mikilvægi málsins. Anna Kristjánsdóttir hefur sérstaklega beint þökkum sínum til Halldórs Kristjánssonar en þau gegndu saman starfi formanns (HK) og varaformanns (AK).
Barnsskóm slitið en skilning á samhengi skortir ef ekki er aðgát höfð
Haustið 2001 var Anna Kristjánsdóttir beðin um að koma til starfa við háskóla í Noregi vegna uppbyggingar doktorsnáms þar. Hún starfaði að mestu þar árin 2002-2010 og hvarf því að mestu af sjónarsviði menntamála og upplýsingatækni á Íslandi. Hún hefur þó fylgst með skrifum á Íslandi og verkefnum og hugleitt hvernig unnt sé að koma í veg fyrir að „hjólið sé stöðugt fundið upp innan sömu aðstæðna“.
Anna hefur unnið úr heimildum í sögu Skýrslutæknifélags Íslands og mikli fleiri gögnum sem varða upplýsingatækni í námi. Hún vinnur að ritun bókar sem varpar ljósi á hálfrar aldar skeið þessara mála í íslensku samfélagi.
Anna á sæti í Öldungadeild Ský og mun taka þátt í nýjum faghópi sem stofnaður verður á aðalfundi Ský 2013.
Anna skrifaði margar fleiri greinar í Tölvumál og fleiri tímarit. Með því að setja inn nafn hennar og fæðingarár 1941 má finna þær.
Við tengjum hér í lokin við eina af síðustu greinum hennar um upplýsingatækni.
Greinar
Anna Kristjánsdóttir. (1985). Ógn eða nýir möguleikar. 19. júní, 34(1), 76-78. https://timarit.is/page/5116425?iabr=on#page/n75/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (1985). Upplýsingatækni og kennaramenntun. Ný menntamál, 3(1), 15-19. https://timarit.is/page/8192026?iabr=on#page/n13/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (1989). Námshugbúnaður fyrir unglinga. Tölvumál, 14(6), 12-13. https://timarit.is/page/2360560?iabr=on#page/n11/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (1991). Áhrif tölvuvæðingar á stærðfræðinám. Tölvumál, 16(7), 21-25. https://timarit.is/page/2362016?iabr=on#page/n19/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (1991). Ávarp til ráðstefnugesta. Tölvumál, 16(7), 6-7. https://timarit.is/page/2362002?iabr=on#page/n5/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (1996). Skólastarf og upplýsingatækni. Tölvumál, 21(2), 32. https://timarit.is/page/2363620?iabr=on#page/n31/mode/2up
Anna Kristjánsdóttir. (2008). Nýting upplýsingatækni er ekki einfalt mál fyrir skóla. Tölvumál, 33(1), 16-19. https://timarit.is/page/6621730?iabr=on#page/n15/mode/2up
Skýrslutæknifélag Íslands. (2013, 7. mars). Anna Kristjánsdóttir gerð að heiðursfélaga Ský. Tölvumál. https://www.sky.is/tolvumal/2108-anna-kristjansdottir-gerdh-adh-heidhursfelaga-sky
Umsjón með Önnuhorni hafa
Guðbjörg Pálsdóttir, Guðný Helga Gunnarsdóttir, Jónína Vala Kristinsdóttir og Kristín Bjarnadóttir