Stærðfræðikennarinn og aðstoðarspjallmennið

Notar þú aðstoðarspjallmenni við gerð vinnublaða, hópverkefna eða verkefnaraða í stærðfræði?

Á þessu hagnýta námskeiði gefst stærðfræðikennurum í 5.–10. bekk grunnskóla og framhaldsskólum tækifæri til að ræða saman, prófa sig áfram og kynnast ábyrgri notkun spjallmenna sem hjálparhellu við undirbúning kennslu.

Fjallað verður um leiðir til að útbúa sérhæfðar gervigreindarhjálparhellur, hönnunarviðmið sem geta stutt við gerð vinnublaða, hópverkefna og verkefnaraða, auk þess sem farið verður yfir reynslu, ráð og atriði sem vert er að hafa í huga við notkun spjallmenna.

Þátttakendur fá tækifæri til að vinna verkefni, skiptast á reynslu og kynnast nýjum rannsóknum um notkun gervigreindar í skólastarfi og reynslu kennara frá Norðurlöndum og Eystrasaltsríkjunum.

Námskeiðið hentar bæði þeim sem eru að stíga sín fyrstu skref í notkun gervigreindar og þeim sem þegar hafa reynslu af slíkum verkfærum.

Námskeiðið byrjar 19. október og lýkur 9. nóvember 2026 (3 skipti, kl. 15:00–16:30). Nánari upplýsingar og skráning hjá Endurmenntun Háskóla Íslands.

NORSMA 12 er norræn ráðstefna sem haldin verður í lok október í Osló. Þetta er norræn ráðstefna um stærðfræði fyrir alla. Á ráðstefnunni verður fjallað um spurningar sem snúa að stærðfræði og sérkennslu á Norðurlöndunum. Þemað í ár er DEIA sem stendur fyrir fjölbreytni (diversity), jafnræði (equity), inngilding (inclusion) og aðgengi (access). Kynntar verða rannsóknir og kennarar segja frá reynslu sinni.

Á ráðstefnunni er því tækifæri fyrir íslenska kennara að kynna hugmyndir sínar, deila reynslu sinni og taka þátt í umræðum.

Nánari upplýsingar má fá hjá hér eða hjá fulltrúum Íslands í ráðstefnunefndinni: Eddu Óskarsdóttur (eddao@hi.is) og Ósk Dagsdóttur (oskdags@hi.is).

Á Opnu Menntafléttunni þetta skólaárið eru fjölbreytt námskeið í boði fyrir öll skólastig:

Leikskóli:
🌱 Magnskilningur leikskólabarna
🌱 Stærðfræðin í leik barna
🌱 Stærðfræðin í umhverfi leikskólabarna

Grunnskóli yngsta stig:
🌿 Stærðfræðinám og upplýsingatækni
🌿 Talna- og aðgerðaskilningur
🌿 Tengsl og breytingar í stærðfræði
🌿 Tungumál stærðfræðinnar

Grunnskóli miðstig:
🪴 Stærðfræði og forritun
🪴 Stærðfræðinám og upplýsingatækni
🪴 Tengsl og breytingar í stærðfræði
🪴 Tungumál stærðfræðinnar

Grunnskóli unglingastig:
🌲 Greindu betur – samþætting stærðfræði, tölfræði og samfélagsgreina
🌲 Stærðfræði og forritun
🌲 Stærðfræðinám og upplýsingatækni
🌲 Tengsl og breytingar í stærðfræði
🌲 Tungumál stærðfræðinnar

Framhaldsskóli:
🌳 Greindu betur – samþætting stærðfræði, tölfræði og samfélagsgreina
🌳 Stærðfræði og forritun
🌳 Tungumál stærðfræðinnar

Leikur og stærðfræðiskilningur við upphaf grunnskóla er heiti greinar sem var að birtast í Flatarmáli. Greinin er sérstaklega áhugaverð fyrir kennara sem eru að fara að kenna yngstu nemendum grunnskólans. Í greininni fjallar Auður Lilja Harðardóttir um þá breytingu sem verður á námi barna þegar þau fara úr leikskóla í grunnskóla. Hún leggur áherslu á mikilvægi þess að byggja upp góðan talnaskilning barna við upphaf skólagöngu og að ein leið til þess sé að nota leiki sem börnin þekkja sem námsleið úr leikskólanum. Hún færir rök fyrir mikilvægi fjölbreyttra kennsluhátta og nefnir þar til dæmis CPA líkanið. Hún fjallar meðal annars um að jafnvægi í kennsluaðferðum á yngsta stigi megi skipta í hlutbundna vinnu, samræður og leik og beina kennslu.

Í Flatarmáli var að birtast áhugaverð grein eftir Laufeyju Einarsdóttur sem ber heitið Boðorðin okkar í stærðfræði – Hvernig við byggjum upp námsmenningu í upphafi skólaárs. Efni greinarinnar á sérstaklega vel við nú þegar kennarar eru að íhuga námsmenningu komandi skólaárs. Í greininni kemur fram hvernig kennarar í Sæmundarskóla hafa unnið markvisst að því að styrkja námsmenningu í stærðfræðinámi nemenda undanfarinn áratug. Stærðfræðiteymið á unglingastigi mótaði sameiginleg gildi sem byggja á hugmyndum Jo Boaler um hugarfar vaxtar í stærðfræði. Gildin eru sett fram sem átta boðorð. Fyrsta námslota skólaársins á ungilngastigi kallast Heilahristingur en þar fást nemendur við verkefni sem byggja á boðorðunum og um leið eru þau rifjuð markvisst upp með nemendum. Í greininni má finna dæmi um Heilahristingsverkefni úr 9. og 10. bekk.

Guðbjörg Helga Guðmundsdóttir, stærðfræðikennari við Fjölbrautarskóla Suðurlands, segir í nýjustu grein Flatarmála frá vinnustofu sinni sem hún hélt á LÆRT-ráðstefnunni í Borgarnesi 2025. Í greininni – Töfrar stærðfræðinnar – deilir hún níu stærðfræðigöldrum sem hafa jafnan vakið lukku og undrun nemenda. Vinnustofan var vel sótt og sáu þátttakendur marga möguleika við notkun þeirra í eigin kennslu, ýmist sem kveikju í upphafi kennslustundar eða kynningu á nýjum hugtökum.

Í fimmta Önnuhorni er kastljósinu beint að brautryðjendastarfi Önnu Kristjánsdóttur á sviði upplýsingatækni í menntun. Greinin sýnir hvernig hún sá möguleikana á notkun tölva í námi áratugum áður en þær urðu sjálfsagður hluti af skólastarfi og átti Anna stóran þátt í að móta þessa þróun hér á landi.

Önnuhorn, fimmti þáttur: Notkun upplýsingatækni í skólastarfi.

LESHÓPUR UM BÓKINA MATH-ISH (2024) EFTIR JO BOALER

Á vorönn 2026 stóð Flötur fyrir leshópi um nýjustu bók Jo Boaler: Math-ish. Þrettán Flatarfélagar skráðu sig til leiks og hittust annan hvorn miðvikudag kl. 20 í heimahúsi. Nokkrir voru með á netinu. Umsjónarmenn leshópsins voru Birna Hugrún Bjarnardóttir og Guðbjörg Pálsdóttir. Hvert kvöld var rætt um efni eins kafla út frá umræðuspurningum.

Almenn ánægja var með þátttöku í leshópnum. Gagnlegt þótti að ræða um efni bókarinnar og heyra hvað aðrir þátttakendur töldu áhugavert við efni kaflanna svo úr urðu góðar umræður og vangaveltur. Upplifunin var að það að vera í leshring þýddi að maður læsi á allt annan hátt, hugsaði um inntakið og ígrundaði áður en maður hitti leshópinn.

Brot úr hugleiðingum þátttakanda

Eftir lestur bókarinnar er margt sem mér finnst áhugavert. Má þar til dæmis nefna hugtakið math-ish sem er nýtt fyrir mér. Þrátt fyrir tilraun okkar til að finna íslenskt hugtak yfir math-ish fannst mér okkur ekki alveg takast það, svo segja má að enn sé leitað að hugtaki sem hittir í mark. Einnig fannst mér hugtakið stærðfræðilegur fjölbreytileiki mjög áhugavert og eitthvað manneskjulegt við það hugtak, sem nær yfir að ólíkar manneskjur með mismunandi menningarlegan bakgrunn nálgist stærðfræði á ólíkan hátt og noti mismunandi leiðir til að skoða og hugsa um stærðfræði.

Það að geta tjáð hugmyndir sínar, greina meginþræði og hlustað á hugmyndir og rök annarra eru talin vera uppistaða í stærðfræðinámi í bókinni. Góð dæmi koma um ríka kennsluhætti og hvernig það að taka mið af stærðfræðilegum fjölbreytileika styrkir möguleika nemenda til stöndugs stærðfræðináms.

Efst í huga mér eftir lestur bókarinnar er hvatning um að vera oftar með opin, fjölbreytt og ólík verkefni í stærðfræðikennslu, að halda áfram að prófa mig áfram. Jo Boaler kemur með fullt af hugmyndum af verkefnum sem væri hægt að prófa, vísar í rannsóknir og segir frá reynslu sinni bæði sem kennari og rannsakandi.

Meginviðfangsefni bókarinnar eru fjölbreyttir kennsluhættir í stærðfræði. Sagt er frá hvernig unnið er með verkefni með nemendum og áhersla lögð á þrautseigju, myndræna framsetningu og að mistök séu mikilvæg í öllu námi. Verkefnin eru opin og samræður og samvinna nemenda þungamiðjan.

Þátttakan í leshópnum var skemmtileg og hvatti til íhugunar og þess að prófa sig áfram með verkefni og hugmyndir. Kennarar eru hvattir til að lesa saman og ræða um stærðfræðinám og stærðfræðikennslu.