Bergur Ari Sveinsson.
Ég heiti Bergur Ari Sveinsson og er að ljúka við námsleiðina Kennsla stærðfræði, MT, við Háskóla Íslands. Þar á undan brautskráðist ég af námsleiðinni Grunnskólakennsla með áherslu á stærðfræði, B.Ed. sem ég hóf haustið 2021. Leið mín í kennaranám er ekki ósvipuð margra annarra sem ég hef kynnst í náminu, annað foreldri mitt er kennari, mér leið almennt vel í skóla og taktur skólastarfsins því kunnugur. Ástæðan fyrir því að ég valdi stærðfræði á sínum tíma fram yfir aðrar faggreinar er sú að eftir einn vetur sem stuðningsfulltrúi í grunnskóla þótti mér skemmtilegast að kenna og aðstoða nemendur í stærðfræði og „Aha” augnablikin sem fylgdu ef vel gekk voru frábær. Svo einfalt var það. Nú á lokaspretti námsins er gott að líta um öxl og sjá hvernig námið hefur undirbúið mig fyrir kennslu í íslenskum grunnskóla.
Kennaranámið
Þegar stefnan var sett á kennaranámið fylgdi því spenna, að mæta í tíma og vinna verkefni sem búa mig undir kennarastarfið. Ég kaus að vera staðnemi þar sem að ég tel það betri kost að læra ef maður mætir í tíma og að þá sé maður með nánari tengingu við námið sitt. Þegar ég hóf námið fannst mér eins og skólasamfélagið væri enn að stíga upp úr heimsfaraldri og sum námskeið því kennd á netinu. Í grunnnáminu hitti maður margt fólk og á ólíkum námsleiðum. Í upphafi vorum við um það bil fimmtán sem hófum nám á sömu námsleið og um það bil tíu sem brautskráðumst með B.Ed. í Grunnskólakennslu með áherslu á stærðfræði. Flest okkar erum við nú í framhaldsnámi og við stefnum á kennslustörf.
Kennaranámið gert upp
Á lokametrunum þjappast námið saman og gefur heildstæða mynd á það sem ég hef lært, nálgun í kennslu, skipulag og atferli í starfi. Margt í náminu stendur þar uppúr, bókin Mathematical Mindset eftir Jo Boaler setti strax svip á námið og gaf skýra mynd af stærðfræðinámi barna og þá helst að stærðfræði er aðgengileg öllum og á ekki að valda fólki ótta eða óöryggi. Önnur námskeið voru líka góð eins og Stærðfræði í fjölbreyttum nemendahópi og Reiknihugsun ásamt fleirum þar sem áhersla var á samræðumiðaða kennslu og gagnrýna hugsun í stærðfræði. Þessi námskeið og fleiri undirbúa mig vel fyrir að mæta ólíkum hópi nemenda og að halda utan um kennslu þar sem stærðfræðilegt inntak í kennslu vekur nemendur til umhugsunar um námsgreinina. Þetta einskorðast þó ekki við stærðfræðikennslu því hugmyndafræðin og nálgunin í stærðfræðikennslu má með góðu móti samþætta við og yfirfæra á aðrar námsgreinar.
Tilhögun kennaranáms og aðgengi nemenda að vettvangi
Að mínu mati er mjög gott fyrir fólk að hafa starfað í grunnskóla áður en byrjað er í kennaranámi í háskóla. Þessi fyrsti vetur minn sem stuðningsfulltrúi gaf mér verulega góða innsýn í starf kennara og skólastarfsins í heild sem varð til þess að ég setti stefnuna á kennarastarfið. Í grunnnáminu var vettvangsnám fastur liður á vormisserum þar sem gáfust þrjár vikur á vettvangi til þess að dýfa tánum í kennslu undir leiðsögn. Eins lærdómsríkt og slíkt vettvangsnám gat verið vakna ýmsar spurningar um hvort það gæti verið betra og þá hvort að lengra vettvangsnám undir leiðsögn hefði meira að segja heldur en þrjár vikur sem gátu einfaldlega þotið hjá án þess að skilja eftir mikinn lærdóm. Á meistarastigi er allt önnur saga, þá er vettvangsnámið mun lengra og maður nær að mynda nánari tengsl við nemendur og starfsfólk sem verður til þess að eigið öryggi eykst og auðveldara er að sjá heildarmynd kennslunnar. Samhliða löngu vettvangsnámi þykir mér ómetanlegt að geta rætt við æfingakennarann minn, samnemendur og kennara Háskólans Íslands, borið saman bækur, deilt hugmyndum og ráðum. En svo verði af því, þarf að nýta kennaranámið til fulls með því að mæta í staðtíma og fylgja ráðleggingum kennara Háskólans um ólaunað vettvangsnám, sem ég hef gert í mínu námi.
Það verður þó að segja að það eru vonbrigði þegar námskeið í kennaranáminu færast alfarið á netið og verða að fjarnámskeiðum, þó svo að maður kjósi sér að vera staðnemi. Eins og áður hefur komið fram hefur áherslan á samræðumiðað nám í stærðfræði verið kjarni í því sem ég hef lært og því er athyglisvert að því sé ekki fylgt eftir í Háskólanum vegna slakrar mætingu kennaranema. Margir samnemendur mínir þáðu kennarastöður í miðju námi, hvort sem það var vegna eigin hvata eða vegna þrýstings frá skólum sem sáu sér leik á borði til þess að fylla kennarastöður með kennaranemum. Þetta tel ég skerða aðgengi kennaranema að náminu sjálfu vegna þess að þeir mæta ekki í staðtíma þar sem launað vettvangsnám gengur fyrir og geta því ekki tekið þátt í umræðutímum og nýtt sér námið til fulls.
Breytt starfskenning og framtíðaráform
Í upphafi hafði ég mjög sterka sýn á að kenna nemendum á unglingastigi. Vettvangsnámið í grunnnáminu fór allt fram á unglingastigi og var mjög lærdómsríkt og á sumrin vann ég með unglingum og öðlaðist mikla færni í samskiptum og skipulagri starfsemi með þeim aldurshópum. Nú á lokametrunum og eiginlega á síðasta árinu hefur mér snúist hugur. Ég spurði sjálfan mig: „Hvernig nemendahópum myndi mig langa mest að kenna stærðfræði?“ Jú, áhugasömum nemendum sem eru forvitnir og hægt er að hafa áhrif á og móta og gera að námfúsum og metnaðarfullum einstaklingum. Af þessari ástæðu kýs ég frekar að kenna yngri nemendum. Á unglingastigi eru nemendurnir oft komin með fastmótaða hugmynd um stærðfræðinám sitt og getu. Kennarar geta verið miklir áhrifavaldar og ég tel að með góðri stærðfræðikennslu á miðstigi megi skapa námsfúsa og forvitna nemendur á unglingastigi sem geta tekist á við viðfangsefni stærðfræðinnar af metnaði og þrautseigju. Einnig tel ég að góð stærðfræðikennsla á yngsta- og miðstigi sé ekki á valdi allra kennara. Kannski er það vegna hræðslu við námsgreinina, óöryggi eða jafnvel þekkingarleysi, en miðað við það sem ég hef lært í mínu námi þarf staðan ekki að vera þannig.
Ég tel þörf á fleiri fagmenntuðum kennurum sem hafa áhuga á og hafa jákvætt viðhorf til stærðfræði, eru óhræddir og bjóða nemendum upp á áhugavert stærðfræðinám með áherslu á hugtakaskilning, þrautseigju og notagildi stærðfræðinnar. Svoleiðis kennarar geta gert nemendur okkar að öruggum, áhugasömum og skapandi námsmönnum í stærðfræði.
Bergur Ari Sveinsson, kennaranemi á 5. ári í Kennslu stærðfræði MT í Háskóla Íslands og stuðningsfulltrúi í Laugarnesskóla