{"id":4652,"date":"2025-02-22T15:13:10","date_gmt":"2025-02-22T15:13:10","guid":{"rendered":"https:\/\/flatarmal.is\/?p=4652"},"modified":"2025-02-26T14:50:07","modified_gmt":"2025-02-26T14:50:07","slug":"talnamismunur-og-tugakerfi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/flatarmal.is\/?p=4652","title":{"rendered":"Talnamismunur og tugakerfi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ing\u00f3lfur G\u00edslason.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">St\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ikennslub\u00e6kur eru fullar af \u00e6fingaverkefnum. En nemendur \u00feurfa meira en a\u00f0 gera \u00e6fingar \u2013 \u00feeir \u00feurfa l\u00edka a\u00f0 gl\u00edma vi\u00f0 krefjandi st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0iverkefni. Ein lei\u00f0 til a\u00f0 \u00fatb\u00faa g\u00f3\u00f0 verkefni er a\u00f0 taka venjuleg verkefni \u00far kennslub\u00f3kum og v\u00edkka \u00feau \u00fat \u00feannig a\u00f0 \u00feau s\u00e9u ekki einungis \u00e6fingar heldur kalli l\u00edka \u00e1 alh\u00e6fingar og \u00fear me\u00f0 \u00e1 st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega hugsun. \u00deegar \u00e9g leita\u00f0i a\u00f0 verkefnum um talnaritun \u00ed tugakerfinu \u00ed <a is=\"qowt-hyperlink\" href=\"https:\/\/mms.is\/namsefni\/stika-1a-nemendabok\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Stiku 1a<\/em><\/a> fann \u00e9g eftirfarandi verkefni \u00e1 bla\u00f0s\u00ed\u00f0u 13.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:80%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"702\" height=\"296\" src=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.21.05-PM.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4653\" style=\"width:542px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.21.05-PM.png 702w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.21.05-PM-300x126.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 702px) 100vw, 702px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><em>Mynd 1: d\u00e6mi 1.29 \u00e1 bls. 13 \u00ed Stiku 1a Nemendab\u00f3k<\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:20%\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"175\" height=\"250\" src=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/766a44e6-7838-495f-a064-5058e8897960.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4692\"\/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><em>Mynd 2: Stika 1a Nemendab\u00f3k<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cd verkefninu er l\u00edklega \u00e6tlast til \u00feess a\u00f0 nemendur finni \u00fat \u00far \u00fev\u00ed a\u00f0 bera saman t\u00f6lur eins og 456, 546, 645 og svo framvegis, og \u00e1tti sig a\u00f0 lokum \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 st\u00e6rsta talan s\u00e9 654 en minnsta talan s\u00e9 456. \u00de\u00e1 reikna \u00feau mismuninn sem er 654 \u2013 456 = 198. Tilgangur verkefnisins vir\u00f0ist \u00fev\u00ed vera a\u00f0 <em>auka skilning nemenda \u00e1 tugakerfinu<\/em>. S\u00e9r \u00ed lagi, a\u00f0 <strong>gildi hvers t\u00f6lustafs er \u00f3l\u00edkt eftir \u00fev\u00ed hvar hann stendur<\/strong> (sj\u00e1 bl\u00e1a rammann undir verkefninu \u00e1 mynd 1, um t\u00f6luna 325.) \u00deegar \u00e9g las \u00feetta verkefni vakti \u00fea\u00f0 athygli m\u00edna a\u00f0 t\u00f6lurnar standa \u00ed r\u00f6\u00f0, hli\u00f0 vi\u00f0 hli\u00f0 \u00e1 talnal\u00ednunni: 4, 5, 6. M\u00e9r datt \u00ed hug hvort \u00fea\u00f0 hef\u00f0i einhverja s\u00e9rstaka \u00fe\u00fd\u00f0ingu og hvort \u00fea\u00f0 g\u00e6ti veri\u00f0 a\u00f0 a\u00f0rar \u00ferj\u00e1r t\u00f6lur \u00ed r\u00f6\u00f0 g\u00e6fu einhverjar samb\u00e6rilegar \u00fatkomur. \u00c9g sting upp \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 lesendur pr\u00f3fi \u00fea\u00f0. Og \u00fe\u00e1 fannst m\u00e9r eins og \u00ed verkefninu hlyti a\u00f0 felast upplagt t\u00e6kif\u00e6ri fyrir unga nemendur a\u00f0 sko\u00f0a regluleika, setja fram og pr\u00f3fa tilg\u00e1tur, alh\u00e6fa og r\u00f6ksty\u00f0ja. H\u00e9r \u00ed framhaldinu ver\u00f0ur \u00fev\u00ed l\u00fdst hvernig h\u00e6gt er a\u00f0 opna og \u00fatv\u00edkka verkefni\u00f0 enn frekar og gera \u00far \u00fev\u00ed ver\u00f0ugra verkefni, nokku\u00f0 dj\u00fapa st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega ranns\u00f3kn.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-cbf4653ef538da307b99729c4e125fcb wp-block-paragraph\" style=\"font-size:30px\">Eiginleikar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E536\">\u00c9g byrja ferli\u00f0 \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 skr\u00e1: hverjir eru <em>eiginleikar<\/em> verkefnisins? \u00deetta ger\u00f0i \u00e9g l\u00edka \u00feegar \u00e9g \u00fer\u00f3a\u00f0i verkefni\u00f0 <a is=\"qowt-hyperlink\" href=\"https:\/\/flatarmal.is\/um-verkefnid-velmenni-a-talnalinu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">V\u00e9lmenni \u00e1 talnal\u00ednu<\/a> \u00ed Flatarm\u00e1lum (2023). N\u00fa sem \u00fe\u00e1 eru \u00f3teljandi margir m\u00f6guleikar \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 nefna st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega eiginleika verkefnisins. Vi\u00f0 sko\u00f0um b\u00e6\u00f0i st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegu fyrirb\u00e6rin og venslin \u00ed verkefninu og \u00ed \u00e6tlu\u00f0u svari. M\u00f6rg st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0iverkefni m\u00e1 t\u00falka \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 leita a\u00f0 einhverjum st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegum hlut sem uppfyllir einhver st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ileg skilyr\u00f0i. Til d\u00e6mis, ef nemandinn \u00e1 a\u00f0 leggja saman 5 + 7, \u00fe\u00e1 er veri\u00f0 a\u00f0 leita a\u00f0 framsetningu t\u00f6lu \u00ed tugakerfinu sem er j\u00f6fn 5 + 7, 12. \u00cd verkefninu h\u00e9r er nemandinn be\u00f0inn (a\u00f0 lokum) a\u00f0 finna mismun tveggja talna sem uppfylla \u00e1kve\u00f0in skilyr\u00f0i. Greinum n\u00fa nokkra eiginleika verkefnisins me\u00f0 \u00fea\u00f0 fyrir augum a\u00f0 sko\u00f0a listann \u00e1 eftir og spyrja: <strong>hva\u00f0 ef ekki? <\/strong>Hva\u00f0 ef einhver eiginleiki er ekki svona? Hva\u00f0 ef vi\u00f0 breytum einum e\u00f0a fleiri eiginleikum?<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:1%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:95%\">\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Gefnar eru <strong>t\u00f6lur<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru <strong>4<\/strong>, <strong>5<\/strong> og <strong>6<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru <strong>\u00ferj\u00e1r<\/strong> talsins<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru <strong>heilar<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru <strong>j\u00e1kv\u00e6\u00f0ar<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru <strong>n\u00e1grannat\u00f6lur<\/strong> (\u00fe\u00e6r eru hli\u00f0 vi\u00f0 hli\u00f0 \u00e1 talnal\u00ednunni sem heilar t\u00f6lur)<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00f6lurnar eru skrifa\u00f0ar me\u00f0 <strong>einum t\u00f6lustaf<\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Vi\u00f0 eigum a\u00f0 finna <strong>st\u00e6rstu og minnstu t\u00f6luna<\/strong> sem h\u00e6gt er a\u00f0 mynda (me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skrifa t\u00f6lu \u00ed tugakerfinu)<\/li>\n\n\n\n<li>Vi\u00f0 eigum a\u00f0 <strong>reikna mismun<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E618\">H\u00e6gt er a\u00f0 halda \u00e1fram og finna fleiri eiginleika. En h\u00e9r eru nokkrar hugmyndir um hvert m\u00e1 fara me\u00f0 verkefni\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 spyrja: <strong>hva\u00f0 ef (ekki)?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:1%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:95%\">\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Hva\u00f0 ef t\u00f6lurnar v\u00e6ru ekki 4, 5 og 6, heldur 7, 8 og 9 e\u00f0a a\u00f0rar \u00ferj\u00e1r n\u00e1grannat\u00f6lur?<\/li>\n\n\n\n<li>Hva\u00f0 ef t\u00f6lurnar v\u00e6ru ekki \u00ferj\u00e1r talsins heldur tv\u00e6r? E\u00f0a fj\u00f3rar? E\u00f0a fleiri?<\/li>\n\n\n\n<li>Hva\u00f0 ef t\u00f6lurnar v\u00e6ru ekki n\u00e1grannat\u00f6lur heldur v\u00e6ri h\u00e6gt a\u00f0 ra\u00f0a \u00feeim me\u00f0 mismuninn 2 \u00e1 milli? (Eins og 1, 3, og 5, e\u00f0a 2, 4, og 6). E\u00f0a 3 \u00e1 milli?<\/li>\n\n\n\n<li>Hva\u00f0 ef t\u00f6lurnar v\u00e6ru ekki heilar heldur brot? Hva\u00f0 ef einhver tala v\u00e6ri neikv\u00e6\u00f0?<\/li>\n\n\n\n<li>Hva\u00f0 ef t\u00f6lurnar f\u00e6ru \u00fat fyrir tuginn (ekki lengur einn t\u00f6lustafur)?<\/li>\n\n\n\n<li>Hva\u00f0 ef vi\u00f0 reiknu\u00f0um summu en ekki mismun? Margfeldi? Me\u00f0altal?<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E666\">H\u00e9r m\u00e6tti l\u00edka halda \u00e1fram. \u00cd framhaldinu sko\u00f0um vi\u00f0 a\u00f0allega fyrsta punktinn: hva\u00f0 ef vi\u00f0 f\u00e1um ekki \u00feessar tilteknu t\u00f6lur, heldur a\u00f0rar t\u00f6lur sem eru \u00e1 einhvern h\u00e1tt svipa\u00f0ar? Me\u00f0 \u00f6\u00f0rum or\u00f0um \u00fe\u00e1 pr\u00f3fum vi\u00f0 a\u00f0 nota a\u00f0rar t\u00f6lur me\u00f0 sem flesta s\u00f6mu eiginleika.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-ae907c34e858aebfb098211cf336de2a wp-block-paragraph\" style=\"font-size:30px\">Tilg\u00e1tur og alh\u00e6fingar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E673\">Verkefni\u00f0 \u00ed Stiku 1a skortir eitt mikilv\u00e6gt atri\u00f0i til a\u00f0 geta talist st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegt verkefni \u00ed raun og veru: t\u00e6kif\u00e6ri til \u00feess a\u00f0 <strong>alh\u00e6fa<\/strong>, a\u00f0 finna almenna reglu, fullyr\u00f0ingu sem er alltaf s\u00f6nn \u00feegar einhver tiltekin skilyr\u00f0i (eiginleikar) eru til sta\u00f0ar. Til \u00feess a\u00f0 sko\u00f0a hvort einhverjir m\u00f6guleikar eru til alh\u00e6fingar er upplagt a\u00f0 pr\u00f3fa a\u00f0 breyta d\u00e6minu l\u00edtillega. Til d\u00e6mis m\u00e1 reyna a\u00f0 halda sem flestum almennum eiginleikum \u00feess. Ef vi\u00f0 pr\u00f3fum a\u00f0rar t\u00f6lur sem uppfylla l\u00edka flesta (e\u00f0a alla) almenna eiginleika og f\u00e1um s\u00f6mu ni\u00f0urst\u00f6\u00f0u og me\u00f0 upphaflegu t\u00f6lunum \u00fe\u00e1 erum vi\u00f0 komin me\u00f0 efni \u00ed <strong>alh\u00e6fingu<\/strong>. \u00deess vegna pr\u00f3fum vi\u00f0 a\u00f0rar \u00ferj\u00e1r t\u00f6lur eins og 7, 8, og 9. \u00cd lj\u00f3s kemur a\u00f0 \u00fear er sami mismunur, 198. \u00deetta \u00e6tti a\u00f0 vekja upp spurninguna: er \u00feetta alltaf svona? Og, j\u00fa, pr\u00f3fun \u00e1 fleiri \u00feremur t\u00f6lum sem eru \u00ed svona r\u00f6\u00f0 gefur alltaf 198. \u00deess vegna setjum vi\u00f0 fram <strong>tilg\u00e1tu: mismunur st\u00e6rstu og minnstu \u00feriggja stafa t\u00f6lu sem myndu\u00f0 er \u00far \u00feremur n\u00e1grannat\u00f6lum er 198. <\/strong>\u00deessi tilg\u00e1ta l\u00fdsir alh\u00e6fingu. Fyrir nemendur \u00ed grunnsk\u00f3la m\u00e6tti \u00fev\u00ed b\u00e6ta eftirfarandi spurningu vi\u00f0 verkefni\u00f0:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:1%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:95%\">\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>geri\u00f0 sama verkefni me\u00f0 t\u00f6lunum 7, 8 og 9. Hva\u00f0 kemur \u00ed lj\u00f3s? Pr\u00f3fi\u00f0 fleiri svona t\u00f6lur og finni\u00f0 einhverja reglu.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:0px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-604b68eecf19c6f3cbd50a980e8c1ec4 wp-block-paragraph\" id=\"E699\" style=\"font-size:30px\">R\u00f6ksemdir og sannanir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tilg\u00e1tuna um mismuninn 198 m\u00e1 <strong>r\u00f6ksty\u00f0ja<\/strong> \u00e1 marga vegu. Ein lei\u00f0 er a\u00f0 setja fram eftirfarandi r\u00f6kstu\u00f0ning:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:5%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:80%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Til a\u00f0 b\u00faa til st\u00e6rstu \u00feriggja stafa t\u00f6luna l\u00e1tum vi\u00f0 st\u00e6rsta t\u00f6lustafinn \u00ed s\u00e6ti\u00f0 fyrir hundru\u00f0 (fremst), n\u00e6st st\u00e6rsta t\u00f6lustafinn \u00ed tugas\u00e6ti\u00f0 (\u00ed mi\u00f0juna) og svo minnsta t\u00f6lustafinn \u00ed einingas\u00e6ti\u00f0 (aftast). Til a\u00f0 b\u00faa til minnstu \u00feriggja stafa t\u00f6luna v\u00edxlum vi\u00f0 \u00e1 st\u00f6fum \u00ed hundra\u00f0ss\u00e6tinu og einingas\u00e6tinu (r\u00f6\u00f0in ver\u00f0ur \u00f6fug). Munurinn \u00e1 st\u00e6rsta t\u00f6lustafnum og minnsta t\u00f6lustafnum er 2, af \u00fev\u00ed a\u00f0 t\u00f6lustafirnir eru n\u00e1grannat\u00f6lur. Vi\u00f0 getum \u00fev\u00ed hugsa\u00f0 fr\u00e1dr\u00e1ttinn svona: Dr\u00f6gum fyrst fr\u00e1 hundru\u00f0in. St\u00e6rri \u00feriggja stafa talan er alltaf tveim hundru\u00f0um st\u00e6rri en s\u00fa tala sem dregin er fr\u00e1, svo vi\u00f0 f\u00e1um 200. \u00de\u00e1 dr\u00f6gum vi\u00f0 fr\u00e1 tugina en \u00feeir eru jafn margir, svo vi\u00f0 erum enn me\u00f0 200. \u00de\u00e1 dr\u00f6gum vi\u00f0 fr\u00e1 einingarnar og l\u00e6gsta talan hefur tveimur fleiri einingar svo vi\u00f0 \u00feurfum a\u00f0 draga 2 fr\u00e1 200. F\u00e1um 198.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6nnur lei\u00f0 er a\u00f0 nota b\u00f3kstafi e\u00f0a \u00f6nnur t\u00e1kn til \u00feess a\u00f0 t\u00e1kna t\u00f6lustafi. L\u00e1tum A t\u00e1kna minnsta t\u00f6lustafinn. \u00de\u00e1 eru hinir t\u00f6lustafirnir t\u00f6lurnar A+1 og A+2. \u00cd upphaflega d\u00e6minu v\u00e6ri \u00fe\u00e1 A = 4, og \u00fe\u00e1 A + 1 = 5 og A + 2 = 6. Setjum upp talnah\u00fas:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><br><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Hundru\u00f0<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Tugir<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Einingar<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>St\u00e6rri talan<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A+2<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A+1<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A<\/td><\/tr><tr><td>Minni talan<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A+1<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">A+2<\/td><\/tr><tr><td>Mismunur<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">-2<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E789\">Vi\u00f0 sj\u00e1um a\u00f0 vi\u00f0 f\u00e1um tv\u00f6 hundru\u00f0 m\u00ednus tveir: 200 \u2013 2 = 198.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E792\">Enn \u00f6nnur lei\u00f0 er a\u00f0 \u00fatf\u00e6ra \u00feetta talnah\u00fas me\u00f0 tugakerfiskubbum, \u00fear sem vi\u00f0 gefum okkur t\u00f6lustafina 1, 2 og 3 (og \u00fatsk\u00fdrum hvers vegna \u00fea\u00f0 sama gerist \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00fea\u00f0 v\u00e6ru a\u00f0rir t\u00f6lustafir):<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"468\" height=\"492\" src=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.58.30-PM.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4664\" style=\"width:296px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.58.30-PM.png 468w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.58.30-PM-285x300.png 285w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Screenshot-2025-02-22-12.58.30-PM-300x315.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 468px) 100vw, 468px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><em>Mynd 3: Fengin fr\u00e1 Adam David Wheeler<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00dearna t\u00e1knar lokamyndin a\u00f0 vi\u00f0 eigum eftir a\u00f0 draga tvo gula kubba (einingar) fr\u00e1 \u00feessum tveimur bl\u00e1u pl\u00f6tum (hundru\u00f0in).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ungir nemendur eru f\u00e6rir um a\u00f0 finna upp r\u00f6k eins og \u00feau sem eru sett fram h\u00e9r a\u00f0 ofan ef \u00feau f\u00e1 hvatningu og \u00f6grandi spurningar fr\u00e1 kennara. \u00deau geta sett r\u00f6kin fram og sannf\u00e6rst af \u00feeim \u00fe\u00f3 a\u00f0 \u00feau \u00feurfi ekki a\u00f0 setja \u00feau formlega fram og \u00fea\u00f0 er meira en l\u00edklegt a\u00f0 oft \u00feurfi a\u00f0 sty\u00f0ja \u00feau \u00ed a\u00f0 gera r\u00f6ksemdirnar n\u00e1kv\u00e6mari. \u00de\u00e1 reynir \u00e1 d\u00f3mgreind kennara og skynjun hans \u00e1 \u00fev\u00ed hve mikil n\u00e1kv\u00e6mni henti nemendah\u00f3pnum.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-bd968fe06ff32dbd3c52dd742b0c73ab wp-block-paragraph\" style=\"font-size:30px\">A\u00f0 opna og \u00fatv\u00edkka<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Greiningin \u00e1 verkefninu lei\u00f0ir \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 sami mismunur f\u00e6st ef vi\u00f0 reiknum mismun st\u00e6rstu og minnstu \u00feriggja stafa t\u00f6lu sem h\u00e6gt er a\u00f0 mynda \u00far \u00feremur n\u00e1grannat\u00f6lum. Samskonar greining myndi lei\u00f0a \u00ed lj\u00f3s a\u00f0 \u00fea\u00f0 sama gildir um mengi \u00feriggja talna sem er h\u00e6gt a\u00f0 ra\u00f0a \u00ed r\u00f6\u00f0 me\u00f0 \u00f6\u00f0rum f\u00f6stum mismuni: ef mismunurinn er 2 f\u00e6st alltaf 396, ef mismunurinn er 3 f\u00e6st 567. Og \u00feessi regla gildir l\u00edka ef vi\u00f0 t\u00falkum d\u00e6mi\u00f0 \u00feannig a\u00f0 vi\u00f0 setjum hverja t\u00f6lu \u00ed eitt af s\u00e6tunum hundru\u00f0, tugi og einingar, jafnvel \u00fe\u00f3 a\u00f0 t\u00f6lurnar \u00ferj\u00e1r s\u00e9u ekki einfaldir t\u00f6lustafir, heldur mega \u00fe\u00e6r vera st\u00e6rri en 9, neikv\u00e6\u00f0ar e\u00f0a brot. Ef vi\u00f0 sko\u00f0um t\u00f6lur st\u00e6rri en 9, myndum vi\u00f0 til d\u00e6mis t\u00falka d\u00e6mi\u00f0 \u00e1 eftirfarandi h\u00e1tt (skrifum ekki gefnu t\u00f6lurnar \u00ed r\u00f6\u00f0), segjum ef t\u00f6lurnar v\u00e6ru 23, 24 og 25:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><br><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Hundru\u00f0<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Tugir<\/strong><\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><strong>Einingar<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>St\u00e6rri talan<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">25<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">24<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">23<\/td><\/tr><tr><td>Minni talan<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">23<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">24<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">25<\/td><\/tr><tr><td>Mismunur<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">2<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">0<\/td><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\">-2<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">St\u00e6rri talan er (25 x 100) + (24 x 10) + 23 = 2763. L\u00e6gri talan er 2565. Mismunurinn er 198.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Einnig m\u00e1 f\u00e1 ni\u00f0urst\u00f6\u00f0ur um tvo t\u00f6lustafi, fj\u00f3ra t\u00f6lustafi, og svo framvegis. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed \u00f3h\u00e6tt a\u00f0 opna verkefni\u00f0 me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 bi\u00f0ja nemendur a\u00f0 pr\u00f3fa til d\u00e6mis (eitt e\u00f0a fleiri):<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:1%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:95%\">\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>a\u00f0ra \u00ferj\u00e1 t\u00f6lustafi sem eru hli\u00f0 vi\u00f0 hli\u00f0 \u00ed r\u00f6\u00f0<\/li>\n\n\n\n<li>tvo t\u00f6lustafi hli\u00f0 vi\u00f0 hli\u00f0 (\u00feetta er au\u00f0veldara verkefni og g\u00e6ti kannski henta\u00f0 sumum, kannski \u00ed byrjun)<\/li>\n\n\n\n<li>\u00f6\u00f0ruv\u00edsi ra\u00f0ir (me\u00f0 2 \u00e1 milli, 3 \u00e1 milli)<\/li>\n\n\n\n<li>\u00f6\u00f0ruv\u00edsi t\u00f6lur (ekki bara t\u00f6lustafi) \u2013 en \u00fe\u00e1 \u00fearf a\u00f0 r\u00e6\u00f0a hvernig \u00e1 a\u00f0 b\u00faa til t\u00f6lurnar: \u00e1 a\u00f0 nota \u201etalnah\u00fas\u201c e\u00f0a skrifa t\u00f6lurnar \u00ed r\u00f6\u00f0 \u2013 til d\u00e6mis a\u00f0 skrifa 252423 og 232425 ef t\u00f6lurnar \u00ferj\u00e1r v\u00e6ru 23, 24 og 25. \u00deetta er ekki sama verkefni\u00f0, en er ekkert verra.<\/li>\n\n\n\n<li>hvort einhverjar reglur komi \u00ed lj\u00f3s um samlagningu (og erfi\u00f0ara: margf\u00f6ldun, e\u00f0a enn erfi\u00f0ara: deilingu).<\/li>\n\n\n\n<li>\u00fea\u00f0 er l\u00edka h\u00e6gt a\u00f0 kanna deilanleika: sumir hafa teki\u00f0 eftir \u00fev\u00ed a\u00f0 3 ganga upp \u00ed 198. Sama gildir um mismun \u00feegar 2 er \u00e1 milli, e\u00f0a 3. \u00deetta m\u00e6tti kanna n\u00e1nar (me\u00f0 eldri unglingum).<\/li>\n\n\n\n<li>\u00fea\u00f0 er l\u00edka h\u00e6gt a\u00f0 kanna \u00f6nnur s\u00e6tiskerfi me\u00f0 \u00f6\u00f0rum grunnt\u00f6lum. \u00de\u00e1 breytist talnah\u00fasi\u00f0: ef grunntalan er til d\u00e6mis 5, \u00fe\u00e1 eru s\u00e6tin ekki hundru\u00f0 (10&#215;10), tugir (10) og einingar (1), heldur t\u00e1kna \u00feau 25 (5&#215;5), fimmur (5) og einingar (1).<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bara me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka fyrsta punktinn hefur verkefni\u00f0 veri\u00f0 opna\u00f0 mj\u00f6g miki\u00f0: nemendur velja sj\u00e1lfir t\u00f6lur til a\u00f0 pr\u00f3fa. \u00deeir alh\u00e6fa og r\u00f6ksty\u00f0ja \u00ed samhengi sem er st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega dj\u00fapt og mikilv\u00e6gt og gefur t\u00e6kif\u00e6ri til a\u00f0 kanna eiginleika tugakerfisins.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-5076e41658499a1a1212f595ad51fa96 wp-block-paragraph\" style=\"font-size:30px\">Samantekt<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Reynt hefur veri\u00f0 a\u00f0 gefa inns\u00fdn \u00ed \u00fea\u00f0 hvernig vinna m\u00e1 me\u00f0 gefi\u00f0 st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0iverkefni og gera \u00far \u00fev\u00ed ver\u00f0ugt verkefni sem reynir \u00e1 st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilega hugsun. \u00cd ver\u00f0ugu st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0iverkefni felst a\u00f0 gera tilg\u00e1tur sem fela \u00ed s\u00e9r alh\u00e6fingar og a\u00f0 r\u00f6ksty\u00f0ja \u00fe\u00e6r. Eitt vinnuferli til \u00feess a\u00f0 opna og \u00fatv\u00edkka verkefni er a\u00f0:<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:0.69%\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:79%\">\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Gera lista yfir eiginleika verkefnis og \u00feeirra st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ilegu fyrirb\u00e6ra sem eru \u00ed \u00fev\u00ed.<\/li>\n\n\n\n<li>Fara yfir listann og breyta eiginleikunum: hva\u00f0 ef (ekki) &#8230; ?<\/li>\n\n\n\n<li>Sko\u00f0a \u00fatkomur gegnum alh\u00e6fingar: er \u00feetta alltaf svona? Hva\u00f0a eiginleikum m\u00e1 breyta \u00feannig a\u00f0 \u00fea\u00f0 gildi samt alltaf \u00fea\u00f0 sama? Er h\u00e6gt a\u00f0 beina athygli nemenda a\u00f0 \u00feessum hlutum me\u00f0 vel v\u00f6ldum t\u00f6lum, formum, fyrirb\u00e6rum?<\/li>\n\n\n\n<li>Athuga hvort meginatri\u00f0i\u00f0 s\u00e9 r\u00f6ksemdir og tengsl frekar en t\u00f3mir reikningar.<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-vertically-aligned-center is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:20%\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4699\" srcset=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-683x1024.jpg 683w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-200x300.jpg 200w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-768x1152.jpg 768w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-300x450.jpg 300w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2-850x1275.jpg 850w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/61soLP8g6WL._SL1360_-2.jpg 907w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center wp-block-paragraph\"><em>Mynd 4: The art of problem posing.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\" style=\"flex-basis:100%\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 taka verkefni \u00far fyrirliggjandi kennsluefni og \u00fer\u00f3a \u00fea\u00f0 \u00e1fram me\u00f0 \u00feessari lei\u00f0 er h\u00e6gt a\u00f0 a\u00f0laga verkefni til a\u00f0 reyna \u00e1 st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ihugsun. Lesa m\u00e1 meira um \u00feetta ferli \u00ed grundvallarb\u00f3k Stephens Brown og Marion Walter, <em>The art of problem posing<\/em> (2005).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:25px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color has-link-color wp-elements-89cca80bd375faa7a57fe5455bd87c0f wp-block-paragraph\" style=\"font-size:30px\">Heimildir<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E992\">Alseth, B., Nordberg, G., R\u00f8sseland, M., og Hanna Krist\u00edn Stef\u00e1nsd\u00f3ttir. (2011). <em>Stika 1a: nemendab\u00f3k<\/em>. N\u00e1msgagnastofnun.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E998\">Brown, S. I., og Walter, M. I. (2005). <em>The art of problem posing<\/em>. Lawrence Erlbaum.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\" id=\"E1004\">Ing\u00f3lfur G\u00edslason. (2023). Um verkefni\u00f0 V\u00e9lmenni \u00e1 talnal\u00ednu. <em>Flatarm\u00e1l \u2013 M\u00e1lgagn Flatar, samtaka st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ikennara<\/em> 6. jan\u00faar 2023. <a is=\"qowt-hyperlink\" href=\"https:\/\/flatarmal.is\/um-verkefnid-velmenni-a-talnalinu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/flatarmal.is\/um-verkefnid-velmenni-a-talnalinu\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-text-color has-vivid-cyan-blue-color has-alpha-channel-opacity has-vivid-cyan-blue-background-color has-background\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-media-text is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"510\" height=\"380\" src=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ingolfur.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4707 size-full\" srcset=\"https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ingolfur.jpg 510w, https:\/\/flatarmal.is\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ingolfur-300x224.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 510px) 100vw, 510px\" \/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ing\u00f3lfur G\u00edslason, a\u00f0junkt vi\u00f0 Menntav\u00edsindasvi\u00f0 H\u00e1sk\u00f3la \u00cdslands<\/strong><\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ing\u00f3lfur G\u00edslason. St\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0ikennslub\u00e6kur eru fullar af \u00e6fingaverkefnum. En nemendur \u00feurfa meira en a\u00f0 gera \u00e6fingar \u2013 \u00feeir \u00feurfa l\u00edka a\u00f0 gl\u00edma vi\u00f0 krefjandi st\u00e6r\u00f0fr\u00e6\u00f0iverkefni. Ein lei\u00f0 til a\u00f0 \u00fatb\u00faa g\u00f3\u00f0 verkefni er a\u00f0 taka venjuleg verkefni \u00far kennslub\u00f3kum og v\u00edkka \u00feau \u00fat \u00feannig a\u00f0 \u00feau s\u00e9u ekki einungis \u00e6fingar heldur kalli l\u00edka \u00e1 alh\u00e6fingar og&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4711,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[61,56,58,60,59,21,62,14,15,63,57,55,64,20],"class_list":["post-4652","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-ad-opna-og-utvikka-verkefni","tag-alhaefa","tag-roksemdir","tag-rokstudningur","tag-sannanir","tag-staerdfraedi","tag-staerdfraedihugsun","tag-staerdfraedikennsla","tag-staerdfraediverkefni","tag-talnamismunur","tag-tilgata","tag-tilgatur-og-alhaefingar","tag-tugakerfi","tag-verdug-verkefni"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4652","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4652"}],"version-history":[{"count":51,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4652\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4729,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4652\/revisions\/4729"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4652"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4652"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/flatarmal.is\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4652"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}